Ο μελλοντικός πόλεμος των υδάτων… Κατάπόσον σχετίζεται με την τεχνητή νοημοσύνη;

21.09.2021

Του Ησαΐα Κωνσταντινίδη

Είναι αλήθεια ότι η τεχνητή νοημοσύνη κερδίζει διαρκώς έδαφος στις διανθρώπινες σχέσεις και την καθημερινότητά μας. Αυτό που άλλοτε -όχι πολύ παλιά, μα πριν από μερικά μόλις χρόνια- φάνταζε ως «επιστημονική φαντασία» του απωτάτου μέλλοντος, τώρα μοιάζει να γίνεται ολοένα και περισσότερο μία απτή πραγματικότητα. Πράγματι, «το μέλλον είναι εδώ», υπό την έννοια ότι πράγματα και καταστάσεις (κατ’ άλλους: σημεία και τέρατα), τα οποία αναμένονταν να συμβούν σε 50 έως και 100 χρόνια από σήμερα, ήδη παίρνουν σάρκα και οστά γύρω μας. Συνεπώς, οι προκλήσεις είναι μεγάλες και δεν είναι διόλου τυχαίο ότι ο πατέρας της κυβερνητικής επιστήμης Norbert Wiener, αλλά και ο διάσημος κοσμολόγος και θεωρητικός των ηλεκτρονικών εγκεφάλων Roger Penrose, εδώ και δεκαετίες προειδοποίησαν την ανθρωπότητα για τους ενδεχόμενους κινδύνους που θα μπορούσε να κρύβει η υπερ-ανάπτυξη της τεχνολογίας. 

Από την άλλη πλευρά, έχουμε τον μεγάλο κίνδυνο εκείνου που γεωπολιτικοί επιστήμονες και αναλυτές καλούν ως μελλοντικό «πόλεμο των υδάτων». Του πολέμου δηλ. σχετικά με τον έλεγχο και την εκμετάλλευση του πλέον απαραιτήτου αγαθού για την έμβια ζωή -του νερού-, διότι το νερό εδώ και αιώνες θα έλεγε κανείς ότι βαίνει παγκοσμίως μειούμενο, εξ’ ού και ο προβληματισμός ως προς τη μελλοντική του επάρκεια για τον άνθρωπο. Ιδιαίτερα πυκνοκατοικημένες περιοχές, όπως π.χ. στην Ελλάδα η Αττική, κινδυνεύουν άμεσα (ακόμη και μέσα στα επόμενα μερικά έτη) να μείνουν κυριολεκτικά χωρίς νερό, εφ’ όσον οι πηγές των υδάτων της περιοχής στερεύουν όλο και περισσότερο, λόγω υπερπληθυσμού που τα τελευταία χρόνια μάλιστα επιβαρύνουν οι εκατοντάδες χιλιάδες λαθρομετανάστες-εισβολείς που συρρέουν στο συγκεκριμένο γεωγραφικό σημείο. 

Πώς όμως συνδυάζονται τα δύο ως άνω κρίσιμα ζητούμενα, ήτοι η τεχνητή νοημοσύνη σε συνάρτηση με τη μελλοντική αναπόφευκτη λειψυδρία; Η αλήθεια είναι ότι όχι απλώς σχετίζονται μεταξύ τους, αλλά το ένα οδηγεί αθέλητα στο άλλο! Ήδη στη σύγχρονη παγκόσμια υδροπολιτική (όρος που χρησιμοποιείται προκειμένου να περιγράψει τη σύνδεση μεταξύ του νερού ως φυσικού πόρου και των πολιτικών-διπλωματικών πτυχών) υφίσταται ο μέγας προβληματισμός πως τα περιβόητα «ψηφιακά κέντρα» ή υπερ-υπολογιστές που τροφοδοτούν την τεχνητή νοημοσύνη πιέζουν αφόρητα το, ήδη επιβαρυμένο, οικοσύστημα και συγκεκριμένα τη ροή των υδάτινων πόρων. Με αρνητικό επακόλουθο την «απορρόφηση» και «εξάτμιση» των νερών της επιμάχου περιοχής και τη λειψυδρία με όλα όσα αυτή συνεπάγεται για την υγεία, την ευζωία και την ανάπτυξη του εν λόγω τόπου… 

Ας λάβουμε ως παράδειγμα τον υπό σχεδίαση υπερ-υπολογιστή «Δαίδαλο» στην περιοχή του Λαυρίου Αττικής. Το εν λόγω φιλόδοξο έργο, προϋπολογισμού σχεδόν 60 εκατομμυρίων ευρώ, το οποίο προγραμματίζεται να τεθεί σε λειτουργία κατά τους πρώτους μήνες του 2026, σηματοδοτεί ασφαλώς αυτό που η κυβέρνηση του Κυριάκου Μητσοτάκη καλεί ως «ψηφιακό μετασχηματισμό» (ή «μετάβαση») της χώρας προς τη Νέα Εποχή. Ποια η αξία του; Το έχουν παραδεχθεί οι ίδιοι οι κυβερνώντες. Στον «Δαίδαλο» θα βρίσκεται η εν Ελλάδι βάση της τεχνητής νοημοσύνης, σε πλήρη συνέργεια με τον κεντρικό ηλεκτρονικό υπερ-εγκέφαλο των Βρυξελλών -που περιέργως εκλήθη από τους δημιουργούς του ως «το Θηρίο»-, όπου θα ενσωματωθούν τα επόμενα χρόνια όλα τα προσωπικά κλπ. δεδομένα που αφορούν τον κάθε πολίτη: στοιχεία ταυτοπροσωπίας, βιομετρικά δεδομένα, οικονομική κατάσταση, προσωπικές προτιμήσεις, ιατρικό ιστορικό, και πολλά άλλα ακόμη. 

Πώς όμως ο παραπάνω αναφερθείς υπερ-υπολογιστής που θα εδρεύει στην Αττική θα απορροφά πολύτιμους για τον άνθρωπο φυσικούς πόρους; Το όλο θέμα έχει να κάνει με την ίδια τη δομική του λειτουργία: τεράστιους servers οι οποίοι δουλεύουν αδιάκοπα, θερμαίνονται και, προκειμένου να συνεχίσουν να λειτουργούν πρέπει να ψύχονται. Αυτά όμως δεν περιορίζονται στο ηλεκτρικό ρεύμα (που και πάλι ως βάση του έχει το ύδωρ), αλλά σ’ εκείνο που θεωρείται ως η πιο αποτελεσματική ψύξη: όχι την ψηφιακή, που είναι συν τοις άλλοις πανάκριβη και ασύμφορη, αλλά την υγρή… 

Είναι κοινά αποδεκτό στους κύκλους των ειδικών επί τούτου επιστημόνων, ότι η περίφημη «υδρόψυξη» αποτελεί πλέον τον κανόνα για τις υποδομές υψηλής απόδοσης, όπως φυσικά είναι οι υπερ-υπολογιστές συσσώρευσης δεδομένων. Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα: υπολογίζεται πως το GPT-3 της OpenAI «κατάπιε» πάνω από 700.000 λίτρα νερού, κι αυτό όχι για τη βασική του (έστω) λειτουργικότητα, αλλά μόνο και μόνο για την αρχική του εκπαίδευση! Η γνωστή εταιρεία Microsoft έκανε χρήση άνω του 6,4 δισεκατομμυρίων λίτρων, κι αυτό μόνο για το έτος 2022, αυξημένων μάλιστα κατά 34% εν σχέσει με την προηγούμενη χρονιά. Αυτά βέβαια είναι τα τελεσίδικα στοιχεία μόνο για τη συγκεκριμένη περίοδο χρήσης, για τα δε επόμενα έτη (2023 έως και τώρα) μπορούμε βασίμως να υποθέσουμε ότι η δαπάνη υδάτων για την τεχνητή νοημοσύνη έχει αυξηθεί έτι περαιτέρω, ίσως και υπερδιπλασιαστεί, αν όχι πολλαπλασιαστεί… 

Έτσι, τα “data centers” της τεχνητής νοημοσύνης ανά τον κόσμο -που καθημερινώς, όπως δείχνει και η περίπτωση του Λαυρίου, αυξάνονται- καθίστανται πια ο ταχύτερα αναπτυσσόμενος καταναλωτής νερού στον πλανήτη Γη, έναν πλανήτη για τον οποίο ήδη εδώ και μερικές δεκαετίες έχει κρούσει ο «κώδωνας του κινδύνου» σχετικά με το αποκαλυπτικό τέλος των υδάτων και όλα όσα κάτι τέτοιο μπορεί να συνεπάγεται: δίψα και εξάντληση κάθε έμβιου οργανισμού, σταμάτημα κάθε οικονομικής δραστηριότητας, οικονομική και κοινωνική κρίση, αστικός πόλεμος για κάθε σταγόνα νερού, θάνατος… Μόνο στις ΗΠΑ, σύμφωνα με τα πρόσφατα επισήμως δημοσιοποιηθέντα στοιχεία, τα υφιστάμενα 5.426 “data centers” καταναλώνουν περίπου 620 δισεκατομμύρια λίτρα νερού ετησίως! Όσο δηλ. οι ανάγκες ενός πληθυσμού άνω των 6 εκατομμυρίων κατοίκων… Και, πάντα κατά τα όσα ανακοινώνονται επίσημα, ένα “hyperscale data center” -όπως αυτό που σχεδιάζεται στο Λαύριο με τον «Δαίδαλο»- μπορεί να αντλεί μέχρι και 19 εκατομμύρια λίτρα νερού την ημέρα, ποσότητα δηλ. ικανή να καλύψει τις ανάγκες μιας μεγαλούπολης! 

Δεν χρειάζεται βεβαίως εδώ να επεκταθούμε στο ποιες θα είναι οι συνέπειες -σχετικά με την ύδρευση κλπ.- σε τομείς νευραλγικούς για την οικονομία και την καθημερινότητα όπως είναι η γεωργία, η αλιεία, ο εν γένει τουρισμός και όσα σχετίζονται άμεσα ή έμμεσα με τα παραπάνω, που όμως ειδικά για την ελληνική οικονομική ιδιαιτερότητα (που εδράζεται στους ως άνω τομείς) είναι αποφασιστικής φύσης. Η Ελλάδα έχει καταστεί μετά το 1974 έθνος υπηρεσιών, το «γκαρσόνι της Ευρώπης» όπως πολλοί φοβήθηκαν ότι θα συμβεί με την ένταξη της χώρας στην ΕΟΚ/ΕΕ το 1981. Ασφαλώς, αυτό πράγματι συνέβη. Και σήμερα η χώρα βιοπορίζεται κυρίως από τον τουρισμό και την εστίαση κατά βάση, που όμως θα πληγούν τρομακτικά από το «ρούφηγμα» ενέργειας που θα προκαλέσει η τεχνητή νοημοσύνη στην -ούτως ή άλλως προβληματική- παραγωγή υδροηλεκτρικής ενέργειας της χώρας. Οι λιγνίτες τα τελευταία χρόνια, εξαιτίας της ολέθριας επιλογής της κυβέρνησης Κυριάκου Μητσοτάκη να τους παραγκωνίσει, παρήκμασαν ως άμεση πηγή ενέργειας, οι δε ανεμογεννήτριες που στήθηκαν πάνω στις καμένες εκτάσεις της ελλαδικής επικράτειας εν τέλει δεν απέδωσαν τα αναμενόμενα. Έτσι, η ανάπτυξη της τεχνητής νοημοσύνης στη χώρα δύναται να δώσει το τελικό χτύπημα στην ηλεκτρική της επάρκεια, αλλά και στο να πει εν τέλει ο ελληνικός λαός «το νερό, νεράκι». 

Άρα, η μετατροπή του νερού στην Ελλάδα, και όχι μόνο, σε στοιχείο υποδομής, όπως είναι εδώ και δεκαετίες η ηλεκτρική ενέργεια, ελλοχεύει τον κίνδυνο να στεγνώσουν για τα καλά οι ελληνικές πηγές, αφού με απλά λόγια δεν θα υπάρχει πια αρκετό νερό για όλους! Η αγροτιά θα δει τα απαραίτητα για την επιβίωσή της ύδατα να στερεύουν… Οι δημοτικές αρχές, το ίδιο, δεν θα μπορούν απλούστατα να υδροδοτήσουν επιχειρήσεις και νοικοκυριά, με όλες τις εσχατολογικές περίπου συνέπειες που θα επιφέρει κάτι τέτοιο για την καθημερινότητα όλων μας. Οι δε «cloud υποδομές» που θα έχουν στο μεταξύ εγκατασταθεί για τα καλά στην περιοχή θα «τραβούν» όσα αποθέματα ύδατος υπάρχουν, αποκλειστικά για την ανάπτυξη και τη συνέχιση της λειτουργίας της τεχνητής νοημοσύνης, εις βάρος βεβαίως του απλού πληθυσμού που θα διψάει αφόρητα… 

Κατά τον τρόπο αυτό φθάνουμε και στη λεγόμενη «κλιματική αλλαγή». Η οποία όντως είναι εδώ, εφόσον η ασύμμετρη ανάπτυξη των ανεμογεννητριών τα τελευταία χρόνια, πάνω στα ελληνικά βουνά, εμποδίζει την εκδήλωση βροχοπτώσεων, απαραίτητων ωστόσο για την επάρκεια πόσιμου νερού. Διότι λιγότερες βροχοπτώσεις σημαίνει ένα πράγμα: μεγαλύτερες περιόδους ξηρασίας, αλλά και εξάντληση των υπογείων αποθεμάτων και, συνακόλουθα, πιο ασταθή χιονοκάλυψη. Όλα τα προηγούμενα πλήττουν βέβαια την αναπλήρωση των φυσικών ταμιευτήρων, κατά συνέπεια (ας μην κοροϊδευόμαστε) η υπερ-κατανάλωση νερού από τα διάφορα “data centers” και τους υπερ-υπολογιστές ή «Θηρία», που αναπόφευκτα καταφθάνει, λειτουργεί ως επιταχυντής της κρίσης υδάτων: ως προθάλαμος ενός μελλοντικού παγκοσμίου πολέμου (ή και Αρμαγεδδώνος) των υδάτων, όπως προφήτευσαν παλαιότερα όχι μόνο η Αποκάλυψη του Ιωάννη, αλλά και ο Πατροκοσμάς ο Αιτωλός και ο Άγιος Γέροντας Παΐσιος. 

Ποιο είναι το σχέδιο του αναδυθέντος Παγκοσμίου Κράτους ως προς τα πιο πάνω δυσοίωνα; Κατ’ αρχήν, το «υδρολογικό πλαφόν», δηλ. ένας δείκτης υδατικού αποτυπώματος για όλους και ένα φράγμα κατανάλωσης νερού για τον κάθε έναν ξεχωριστά μέσω μιας υποχρεωτικής «δήλωσης υδροκατανάλωσης». Κι αυτό θα αφορά πρωτίστως, και πάνω απ’ όλα, τις περιοχές «ψηφιακών υποδομών», όπως καθίσταται πια (από το 2026) η Αττική, διαμέσου του υπερ-υπολογιστή «Δαίδαλος», συνεπώς η όποια άδεια λειτουργίας για επιχειρήσεις και νοικοκυριά θα επαναξιολογηθεί σε συνάρτηση με την τοπική διαθεσιμότητα νερού. Επειδή, δε, η υδροπολιτική θα καταστεί πλέον κεντρικό στοιχείο της μελλοντικής πολιτικής ενέργειας, βιομηχανίας και περιβάλλοντος, έπεται μελλοντικά να επιβληθούν ακόμη και ακραία μέτρα -όπως π.χ. συνέβη στην περίοδο της πανδημίας του κορονοϊού με τα lockdowns-, σε περίπτωση κρίσης ως προς την επάρκεια ύδατος, όπως για παράδειγμα με «δελτία παροχής νερού» σε συγκεκριμένες ώρες της μέρας ή «τσουχτερών προστίμων» και τρομερών ανατιμήσεων στις τιμές υδροδότησης. 

Για να επικεντρωθούμε μάλιστα λίγο περισσότερο στην περιοχή της Αττικής, εν όψει και της εγκαθίδρυσης και πλήρους λειτουργίας του «Δαίδαλου» στο Λαύριο, δεν πρέπει να λησμονεί κανείς ότι πολύ πρόσφατα ακόμη κι η ίδια η κυβέρνηση έκανε λόγο (προφανώς για την «έξωθεν καλή μαρτυρία» και για να προλάβει τυχόν δυσάρεστες εις βάρος της καταστάσεις) περί «σοβαρού κινδύνου λειψυδρίας, με τα αποθέματα νερού στους ταμιευτήρες να έχουν μειωθεί σημαντικά, ιδίως από τη λίμνη Μαραθώνα, τον Εύηνο και τον Μόρνο, λόγω της παρατεταμένης έλλειψης βροχοπτώσεων τα τελευταία δύο χρόνια». Επισήμως έχουν απολεσθεί πάνω από 300 εκατομμύρια κυβικά μέτρα νερού, δεν είναι δε καθόλου τυχαίο ότι ο δήμος Μαραθώνα ζήτησε από τους πολίτες και τους επισκέπτες να κάνουν σύνεση στη χρήση του νερού… 

Έρχεται λοιπόν η εφιαλτική υδατική κατάρρευση για την Αττική, την Ελλάδα και, ευρύτερα, τον κόσμο; Είναι γνωστό ότι η κατάσταση στη Μέση Ανατολή εδώ και χρόνια είναι λίαν κρίσιμη. Το Ισραήλ βέβαια κατάφερε το (σχεδόν) ακατόρθωτο, να δημιουργήσει υποδομές ύδρευσης και άρδευσης μέσα στην έρημο. Όμως οι απειλές της Τουρκίας ότι «θα κόψει τα νερά του Τίγρη και του Ευφράτη», μπλοκάροντας έτσι την κάθοδο των υδάτων προς τις νοτίως ευρισκόμενες χώρες της, δύναται να γεννήσει μία νέα μεσανατολική κρίση με ανυπολόγιστες συνέπειες. Για την Αττική, μόλις στις 20 Σεπτεμβρίου 2025 ειπώθηκε από την ΕΥΔΑΠ ότι τα αποθέματα νερού της περιοχής επαρκούν για μόλις 2,5 χρόνια ακόμη, δηλ. έως περίπου τους πρώτους μήνες του 2028… Αλλά και χάρτης που δημοσίευσε το Εθνικό Αστεροσκοπείο Αθηνών εμφάνισε ένα τουλάχιστον ελληνικό νησί -τη Λέσβο- να βρίσκεται πια σε κατάσταση ακραίας ξηρασίας. Περιοχές όπως η Κρήτη, ο Έβρος και η ανατολική Πελοπόννησος αντιμετωπίζουν επίσης τον εφιάλτη της λειψυδρίας στο άμεσο μέλλον. 

Η Ελλάδα κινδυνεύει να μετατραπεί σε μία απέραντη έρημο, όπως είναι αυτή τη στιγμή η Αφρική πάνω από την Υποσαχάρια ζώνη. Η καταστροφή των δασών, η μόλυνση του περιβάλλοντος, η ξήρανση των ποταμών και η ραγδαία αύξηση της θερμοκρασίας τα τελευταία σχεδόν 20 χρόνια συντείνουν στην ερημοποίηση του τόπου. Υπερ-υπολογιστές όπως ο «Δαίδαλος» μάλιστα έπεται, λόγω των όσων αναφέρθηκαν προηγουμένως, να δώσουν τη χαριστική βολή στο κλίμα της χώρας, κυρίως δε στις υδάτινες πηγές. Κατ’ αυτόν τον τρόπο η «ψηφιακή μετάβαση» της Ελλάδας θα αποδειχθεί ένας ασύλληπτος εφιάλτης και ο ιερός άλλοτε τόπος των Ελλήνων θα καταστεί μία «δαντική κόλαση» χωρίς ποιότητα ζωής και χωρίς μέλλον για τις επερχόμενες γενιές Ελλήνων που κινδυνεύουν να μείνουν για πάντα αγέννητες ψυχές.